ابوالقاسم شاكر
153
تاريخ تشيع در ايران (فارسى)
امام خمينى مىفرمايد : شما نمىدانيد كه آن وقتى كه مىخواست حكومت به قاجار برسد و يك انقلابى بود كه يك رژيم سلطنتى را به يك رژيم سلطنتى ديگر يعنى يك طايفهاى را از بين ببرند و طايفهاى ديگر بيايند آغا محمد قجر در ايران چه كرد و برجهايى كه از سرهاى مردم درست كرد و امثال اينها . « 1 » در زمان فتحعلى شاه طبق معاهدات ننگين گلستان و تركمنچاى بسيارى از شهرهاى ايران به روسها واگذار شد و ايران از حق كشتىرانى در درياى خزر محروم گرديد و دست اجانب بر اين كشور باز شد و لطمهء بزرگى به حاكميت ايران وارد آمد . در زمان محمد شاه محاصرهء هرات صورت گرفت كه جز خسارت فايده ديگرى نداشت و عاقبت در زمان ناصرالدين شاه ايران از حاكميت خود بر هرات و تمام افغانستان چشم پوشيد و محمد شاه با كشتن صدر اعظم خود ميرزا ابوالقاسم فراهانى كه فردى دانشمند ، اديب ، مدير و مدبر بود لطمهء ديگرى بر اين كشور وارد كرد . در زمان ناصرالدين شاه ، از طرف مشرق ايران ، خيوه و مرو و نقاط ديگر به دست روسها افتاد و نفوذ ايران بر بغداد و سليمانيه از دست رفت . اين پادشاه با كشتن شخصيت بزرگ ، خدوم ، آگاه و سياستمدارى چون اميركبير ضربه مهلكى بر اين كشور وارد كرد . در دوران قاجار ، ثروتى كه صفويه و نادر اندوخته بودند بر باد رفت و علاوه بر آن يك سلسله امتيازات به خارجيان داده شد كه موجب دخالت آنها در امور داخلى اين كشور گرديد . « 2 » 1 - 5 . مسائل مذهبى و دينى خاندان قاجار تظاهر به مذهب مىكردند ، ولى معلوم نيست اين گونه كارها از اعتقاد قلبى بوده يا براى فريب مردم و دوام سلطنت خويش بوده است . در اين دوران برخى از بزرگان دينى براى تقويت مذهب با سلاطين قاجار همكارى داشتند ، ولى آنها با روحانيون آگاه و بيدار و مخالف استبداد و استعمار چون سيد جمالالدين اسدآبادى ، سيد محمدحسن شيرازى مرجع بزرگ عالم تشيع رفتار خوبى نداشتند . سيد جمال را تبعيد كردند و به نصايح ميرزاى
--> ( 1 ) . تاريخ كامل ايران ، ص 590 ؛ تاريخ دو هزار و پانصد ساله ايران . . . ، ج 3 ، ص 226 - 227 . ( 2 ) . امام خمينى ، صحيفه نور ، ج 15 ، ص 85 .